Bereken de gain ratio van je versnelling
Reken de gain ratio van Sheldon Brown uit — een dimensieloze maat die ook de hefboom van je crank meeneemt — uit wielstraal, cranklengte en tandaantallen.
Rekenmachine
Met een wielstraal van 336 mm, een cranklengte van 170 mm en een overbrenging van 3,13 : 1 is de gain ratio 6,18. Dit dimensieloze getal geeft aan hoeveel meter het wiel rolt voor elke meter die je voet langs de cirkel van de crank aflegt — hoger is een zwaarder verzet.
De gain ratio is een moderne, dimensieloze maat voor verzetten, bedacht door de befaamde fietstechnicus Sheldon Brown. Waar gear inches en ontwikkeling alleen naar het wiel en de tandaantallen kijken, neemt de gain ratio ook de lengte van je crankarm mee. Dat is logisch: een langere crank geeft je voet een grotere cirkel om langs te bewegen en dus meer hefboom, waardoor hetzelfde verzet effectief iets lichter aanvoelt. De gain ratio drukt uit hoeveel meter het wiel over de grond rolt voor elke meter die je voet langs de crankcirkel aflegt — een echte verhouding tussen twee afstanden, en daarom een puur getal zonder eenheid.
Je berekent de gain ratio door de verhouding van wielstraal tot cranklengte te vermenigvuldigen met de overbrengingsverhouding. Omdat zowel teller als noemer in dezelfde eenheid (millimeter) staan, valt die eenheid weg en houd je een schoon kengetal over. Typische waarden liggen ruwweg tussen 2,5 voor een licht klimverzet en 8 of meer voor een zwaar vlak verzet. Het grote voordeel is vergelijkbaarheid: fietsen met verschillende wielmaten én verschillende cranklengtes leg je er eerlijk mee naast elkaar. En net als bij de andere maten geldt: het resultaat is pure geometrie en dus volledig evergreen.
De formule
gain ratio = (wielstraal / cranklengte) · (voortanden / achtertanden)
- wielstraal – straal van het wiel inclusief band (mm)
- cranklengte – lengte van de crankarm, hart trapas tot hart pedaal (mm)
- voortanden / achtertanden – de overbrengingsverhouding
- het resultaat is dimensieloos (mm / mm valt weg)
Uitgewerkt voorbeeld
Een racewiel met een straal van 336 mm, een cranklengte van 170 mm en een verzet van 50 op 16 tanden.
Overbrenging = 50 / 16 = 3,125. Verhouding wielstraal tot crank = 336 / 170 ≈ 1,976. Gain ratio = 1,976 · 3,125 ≈ 6,18. Monteer je langere cranks van 175 mm, dan wordt de verhouding 336 / 175 ≈ 1,920 en zakt de gain ratio naar ongeveer 6,00 — hetzelfde verzet voelt dankzij de extra hefboom dus een tikje lichter aan.
Het “waarom” & de praktijk
De gain ratio is vooral waardevol als je experimenteert met cranklengte, iets wat gear inches en ontwikkeling volledig negeren. Voor wie liever in vertrouwde eenheden denkt, blijven de gear inches en de ontwikkeling prima maten; ze geven dezelfde rangorde van zwaar naar licht. De achterliggende overbrengingsverhouding bereken je los met de overbrengingsrekenmachine.
De wielstraal vul je in inclusief band, gemeten van het wielmidden tot het loopvlak; dat is de helft van de buitendiameter. Twijfel je over die diameter, leid hem dan af met de wielomtrek-rekenmachine en deel door twee. De cranklengte staat vaak op de binnenkant van de crankarm gegraveerd. Wil je vervolgens de bijbehorende snelheid bij een gekozen cadans weten, gebruik dan de tool cadans naar snelheid.