Vind de juiste rolomtrek voor je fietscomputer

Bijna elke fietscomputer en veel GPS-units vragen bij het instellen om één getal: de wielomtrek in millimeter. Met dat getal rekent het apparaat elke wielomwenteling om naar afgelegde afstand en, gedeeld door de tijd, naar snelheid. Staat het verkeerd, dan klopt je hele rit niet — je kilometers, je gemiddelde snelheid en je Strava-segmenten zitten er structureel naast. Deze tool geeft je rechtstreeks de juiste instelwaarde op basis van je ETRTO-bandmaat, zonder dat je hoeft te meten met de krijtstreep-methode (een streepje zetten, één wielomwenteling rijden en de afstand opmeten).

De waarde die je hier krijgt is de afgesproken rolomtrek: een gemeten richtwaarde die rekening houdt met het feit dat de band onder gewicht een paar millimeter indrukt. Daarom is hij net iets kleiner dan de zuiver geometrische omtrek die je met een passer en π zou uitrekenen. Voor de meeste rijders is deze standaardwaarde nauwkeurig genoeg en een prima vertrekpunt. De geometrische omtrek en de diameter staan er ter vergelijking bij, zodat je het verschil ziet. Alles is evergreen: de getallen volgen uit bandmaten en natuurkunde, niet uit merken, prijzen of bouwjaren.

Het “waarom” & de praktijk

Waarom een aparte rolomtrek en niet gewoon de geometrische omtrek? Omdat het contactvlak van een belaste band platdrukt: het wiel draait wel rond zijn volle diameter, maar legt per omwenteling net iets minder grond af dan een onbelaste, perfect ronde band zou doen. De afgesproken rolomtrek vangt dat effect op met een gemeten richtwaarde, en daarom is hij doorgaans nauwkeuriger voor je snelheidsmeter dan de pure geometrische wielomtrek. Wijk je sterk af van een gemiddelde rijder qua gewicht, of pomp je veel harder of zachter dan gangbaar, dan kun je de instelwaarde een paar millimeter bijstellen.

Let op dat je instelwaarde verandert zodra je van bandbreedte wisselt: een bredere band bouwt hoger op en heeft een grotere omtrek, dus na het monteren van bijvoorbeeld 32 mm in plaats van 28 mm pas je de fietscomputer aan. Diezelfde bandbreedte werkt ook door in je bandenspanning en in je effectieve verzet — zie de ontwikkeling, die de wielomtrek combineert met je overbrengingsverhouding. De volledige tabel met instelwaarde én geometrische omtrek per maat staat hieronder, zodat je in één oogopslag het juiste getal voor jouw band vindt.