Bereken de wielomtrek uit de ETRTO-maat

Bereken de wielomtrek en diameter uit de ETRTO-bandmaat — kies je maat en zie meteen de geometrische omtrek, de omwentelingen per kilometer en de standaard rolomtrek voor je fietscomputer.

Rekenmachine

Wielomtrek (geometrisch)2.111 mm
Wieldiameter672 mm
Omwentelingen per kilometer474
Standaard rolomtrek fietscomputer2.105 mm

Voor 700 × 25C (ETRTO 25-622) is de zuiver geometrische wielomtrek ongeveer 2.111 mm bij een diameter van 672 mm. Dat is iets gróter dan de afgesproken rolomtrek van 2.105 mm die je in een fietscomputer instelt, omdat de band onder het gewicht van rijder en fiets een paar millimeter wordt ingedrukt. Gebruik de geometrische waarde om te begrijpen hoe groot het wiel is, en de rolomtrek voor een kloppende snelheid en afstand.

De wielomtrek is de afstand die je fiets aflegt bij precies één hele wielomwenteling, en hij vormt de onzichtbare basis onder bijna elke andere fietsberekening. Je fietscomputer gebruikt hem om snelheid en afstand te bepalen, de ontwikkeling (meters per pedaalomwenteling) hangt er rechtstreeks van af, en ook gear inches en de gain ratio rekenen ermee. Met deze tool haal je de omtrek rechtstreeks uit de ETRTO-maat die op de zijkant van elke band staat, zodat je niet hoeft te meten met een rolmaat of een krijtstreep op de grond.

De berekening is puur meetkundig en daarom volledig evergreen: de wieldiameter is de velgdiameter plus twee keer de bandhoogte, en de omtrek is π keer die diameter. Voor de gangbare maten op deze site is de bandhoogte gelijk aan de bandbreedte (een ronde doorsnede), maar de formule laat ruimte voor een afwijkende hoogteverhouding. Omdat er geen prijzen, merken of seizoenen in voorkomen, blijft het antwoord over tien jaar even geldig als vandaag. Het enige wat je doet is je ETRTO-maat kiezen — bijvoorbeeld 25-622 voor een racefiets of 50-622 voor een 29-inch mountainbike.

De formule

diameter [mm] = velg-Ø + 2 · bandhoogte\nbandhoogte    = bandbreedte · hoogteverhouding\nomtrek [mm]   = π · diameter\nomwentelingen/km = 1.000.000 / omtrek [mm]
  • velg-Ø – velgdiameter uit de ETRTO-maat (622 mm bij 700C/28″)
  • bandbreedte – het eerste getal in de ETRTO-maat (mm)
  • hoogteverhouding – 1,0 voor een ronde doorsnede
  • π – 3,14159…

Uitgewerkt voorbeeld

Neem een racefietsband 700 × 25C, ETRTO 25-622. De velgdiameter is 622 mm en de bandbreedte 25 mm met hoogteverhouding 1,0:

diameter = 622 + 2 · 25 = 672 mm. Omtrek = π · 672 ≈ 2.111 mm, ofwel ruim 2,1 meter per wielomwenteling. Dat zijn ongeveer 474 omwentelingen per kilometer. De afgesproken rolomtrek voor de fietscomputer is voor deze maat 2.105 mm — net iets minder, omdat de band onder belasting indrukt en de werkelijke afgelegde afstand daardoor een fractie korter is dan de zuivere meetkunde voorspelt.

Het “waarom” & de praktijk

Het verschil tussen de geometrische omtrek en de rolomtrek is klein maar belangrijk: een wiel dat onbelast 2.111 mm meet, rolt onder een rijder met fiets en bagage in de praktijk dichter bij 2.105 mm, omdat de band platdrukt op het contactvlak. Voor een nauwkeurige snelheidsmeting gebruik je daarom de aparte rolomtrek-instelwaarde en niet de pure geometrie. Wil je weten hoe ver je per pedaalslag komt, gebruik dan de wielomtrek in de ontwikkelingscalculator, want die vermenigvuldigt de omtrek met je overbrengingsverhouding.

Een bredere band bouwt hoger op en vergroot dus de diameter: een 28 mm band rolt merkbaar verder per omwenteling dan een 23 mm band op dezelfde velg, en dat verschuift je hele versnellingsbereik een tikje naar boven. Daarom verandert je effectieve verzet als je van bandbreedte wisselt, zelfs zonder dat je iets aan je tandwielen doet. Reken dat effect zo nodig na in verzet vergelijken. De volledige tabel met geometrische en gemeten omtrek per maat staat hieronder.

Referentietabel

BandmaatETRTORolomtrek (mm)Geometrisch (mm)
700 × 23C23-6222.0992.099
700 × 25C25-6222.1052.111
700 × 28C28-6222.1362.130
700 × 32C32-6222.1552.155
700 × 35C / 28×1⅜35-6222.1682.174
700 × 37C37-6222.1802.187
700 × 40C40-6222.2002.205
29 × 2.0 (47-622)47-6222.2682.249
29 × 2.150-6222.2882.268
29 × 2.2557-6222.3202.312
27.5 × 2.1 (650B)54-5842.1482.174
27.5 × 1.5 (650B)40-5842.0792.086
26 × 1.7547-5592.0232.051
26 × 2.154-5592.0682.095
26 × 2.2557-5592.0832.114
24 × 1⅜ (rolstoel/jeugd)37-5401.8821.929
24 × 1.7547-5071.8901.888
20 × 1.75 (vouwfiets)47-4061.5151.571
20 × 1.540-4061.4901.527
16 × 1.7547-3051.1851.253
Stel deze rolomtrek (mm) in je fietscomputer in voor een juiste snelheid en afstand. De geometrische omtrek = π·(velg-Ø + 2·bandhoogte); de gemeten rolomtrek ligt door bandindrukking iets lager.

Veelgestelde vragen

Wat betekent de ETRTO-maat op mijn band?
ETRTO is de Europese standaard die een band aanduidt als bandbreedte-velgdiameter in millimeter, bijvoorbeeld 25-622. Het eerste getal is de breedte, het tweede de velgdiameter. Anders dan de oude inch- of Franse maten is ETRTO eenduidig en past hij altijd: 622 is de velgdiameter van zowel 700C als 28″.
Waarom is de geometrische omtrek groter dan de rolomtrek?
De geometrische omtrek gaat uit van een perfect ronde band zonder belasting. In werkelijkheid drukt het gewicht van rijder, fiets en bagage de band onderaan iets plat, waardoor de werkelijk afgelegde afstand per omwenteling een paar millimeter korter is. Voor je fietscomputer gebruik je daarom de gemeten rolomtrek, niet de pure meetkunde.
Verandert mijn wielomtrek als ik een bredere band monteer?
Ja. Een bredere band bouwt hoger op en vergroot zo de diameter en dus de omtrek. Een 700 × 32C rolt per omwenteling verder dan een 700 × 25C op dezelfde velg. Dat verschuift je snelheid bij gelijke cadans en verandert je effectieve verzet licht.
Hangt deze berekening af van het bandenmerk of het jaar?
Nee. De omtrek volgt enkel uit velgdiameter, bandbreedte en de vorm van de doorsnede — pure meetkunde. Daarom is het resultaat evergreen en onafhankelijk van merk, prijs of bouwjaar. Kleine merkverschillen in werkelijke buitendiameter vang je desnoods op met een eigen rolmaatmeting.