Bereken de wielomtrek uit de ETRTO-maat
Bereken de wielomtrek en diameter uit de ETRTO-bandmaat — kies je maat en zie meteen de geometrische omtrek, de omwentelingen per kilometer en de standaard rolomtrek voor je fietscomputer.
Rekenmachine
Voor 700 × 25C (ETRTO 25-622) is de zuiver geometrische wielomtrek ongeveer 2.111 mm bij een diameter van 672 mm. Dat is iets gróter dan de afgesproken rolomtrek van 2.105 mm die je in een fietscomputer instelt, omdat de band onder het gewicht van rijder en fiets een paar millimeter wordt ingedrukt. Gebruik de geometrische waarde om te begrijpen hoe groot het wiel is, en de rolomtrek voor een kloppende snelheid en afstand.
De wielomtrek is de afstand die je fiets aflegt bij precies één hele wielomwenteling, en hij vormt de onzichtbare basis onder bijna elke andere fietsberekening. Je fietscomputer gebruikt hem om snelheid en afstand te bepalen, de ontwikkeling (meters per pedaalomwenteling) hangt er rechtstreeks van af, en ook gear inches en de gain ratio rekenen ermee. Met deze tool haal je de omtrek rechtstreeks uit de ETRTO-maat die op de zijkant van elke band staat, zodat je niet hoeft te meten met een rolmaat of een krijtstreep op de grond.
De berekening is puur meetkundig en daarom volledig evergreen: de wieldiameter is de velgdiameter plus twee keer de bandhoogte, en de omtrek is π keer die diameter. Voor de gangbare maten op deze site is de bandhoogte gelijk aan de bandbreedte (een ronde doorsnede), maar de formule laat ruimte voor een afwijkende hoogteverhouding. Omdat er geen prijzen, merken of seizoenen in voorkomen, blijft het antwoord over tien jaar even geldig als vandaag. Het enige wat je doet is je ETRTO-maat kiezen — bijvoorbeeld 25-622 voor een racefiets of 50-622 voor een 29-inch mountainbike.
De formule
diameter [mm] = velg-Ø + 2 · bandhoogte\nbandhoogte = bandbreedte · hoogteverhouding\nomtrek [mm] = π · diameter\nomwentelingen/km = 1.000.000 / omtrek [mm]
- velg-Ø – velgdiameter uit de ETRTO-maat (622 mm bij 700C/28″)
- bandbreedte – het eerste getal in de ETRTO-maat (mm)
- hoogteverhouding – 1,0 voor een ronde doorsnede
- π – 3,14159…
Uitgewerkt voorbeeld
Neem een racefietsband 700 × 25C, ETRTO 25-622. De velgdiameter is 622 mm en de bandbreedte 25 mm met hoogteverhouding 1,0:
diameter = 622 + 2 · 25 = 672 mm. Omtrek = π · 672 ≈ 2.111 mm, ofwel ruim 2,1 meter per wielomwenteling. Dat zijn ongeveer 474 omwentelingen per kilometer. De afgesproken rolomtrek voor de fietscomputer is voor deze maat 2.105 mm — net iets minder, omdat de band onder belasting indrukt en de werkelijke afgelegde afstand daardoor een fractie korter is dan de zuivere meetkunde voorspelt.
Het “waarom” & de praktijk
Het verschil tussen de geometrische omtrek en de rolomtrek is klein maar belangrijk: een wiel dat onbelast 2.111 mm meet, rolt onder een rijder met fiets en bagage in de praktijk dichter bij 2.105 mm, omdat de band platdrukt op het contactvlak. Voor een nauwkeurige snelheidsmeting gebruik je daarom de aparte rolomtrek-instelwaarde en niet de pure geometrie. Wil je weten hoe ver je per pedaalslag komt, gebruik dan de wielomtrek in de ontwikkelingscalculator, want die vermenigvuldigt de omtrek met je overbrengingsverhouding.
Een bredere band bouwt hoger op en vergroot dus de diameter: een 28 mm band rolt merkbaar verder per omwenteling dan een 23 mm band op dezelfde velg, en dat verschuift je hele versnellingsbereik een tikje naar boven. Daarom verandert je effectieve verzet als je van bandbreedte wisselt, zelfs zonder dat je iets aan je tandwielen doet. Reken dat effect zo nodig na in verzet vergelijken. De volledige tabel met geometrische en gemeten omtrek per maat staat hieronder.
Referentietabel
| Bandmaat | ETRTO | Rolomtrek (mm) | Geometrisch (mm) |
|---|---|---|---|
| 700 × 23C | 23-622 | 2.099 | 2.099 |
| 700 × 25C | 25-622 | 2.105 | 2.111 |
| 700 × 28C | 28-622 | 2.136 | 2.130 |
| 700 × 32C | 32-622 | 2.155 | 2.155 |
| 700 × 35C / 28×1⅜ | 35-622 | 2.168 | 2.174 |
| 700 × 37C | 37-622 | 2.180 | 2.187 |
| 700 × 40C | 40-622 | 2.200 | 2.205 |
| 29 × 2.0 (47-622) | 47-622 | 2.268 | 2.249 |
| 29 × 2.1 | 50-622 | 2.288 | 2.268 |
| 29 × 2.25 | 57-622 | 2.320 | 2.312 |
| 27.5 × 2.1 (650B) | 54-584 | 2.148 | 2.174 |
| 27.5 × 1.5 (650B) | 40-584 | 2.079 | 2.086 |
| 26 × 1.75 | 47-559 | 2.023 | 2.051 |
| 26 × 2.1 | 54-559 | 2.068 | 2.095 |
| 26 × 2.25 | 57-559 | 2.083 | 2.114 |
| 24 × 1⅜ (rolstoel/jeugd) | 37-540 | 1.882 | 1.929 |
| 24 × 1.75 | 47-507 | 1.890 | 1.888 |
| 20 × 1.75 (vouwfiets) | 47-406 | 1.515 | 1.571 |
| 20 × 1.5 | 40-406 | 1.490 | 1.527 |
| 16 × 1.75 | 47-305 | 1.185 | 1.253 |